S wird nümme, wies nie gsi isch - Leseprobe

 

Metzgete

Einisch händ s ne nümme gfunde. Sogar s Noochbers händ gholfe sueche, aber de Bueb isch einfach niene meh ume gsi. Grad no doo – scho wägg.
Nach der Schuel isch er mit em Brüeder zum Grossvatter go hälfe Höi ietue. D Grosseltere händ e schööne, gvierte Blätz ghaa hinder em Huus, e Wase mit nüüt als Gras für d Chüngel. Jede Tag het er si gfueret. S hets no öppe ggää, dass s Nochbers Chind vergäbe sind cho frooge wäg em Spile. «I mues no zu de Chüngel», het er gseit, wien e Groosse. Jede het er gstreichlet, au die im Näschtli inne, wo no soo blutt gsi sind, dass s nen ame tunkt het, er gsäächi dur si dure. De het er s Wassertröögli putzt und, wenns gha het, Gras i d Drohthutten inegschoppet.
Einisch määijen und no s Ämd – meh Platz hätts gar nid ghaa im Schöpfli inne. Fascht läär isch es ame gsii nach em Winter, z Bode gfrässe vo de vile Chüngel. De Bueb isch dinnegstande, het s Höi, won em de grooss Brüeder ineggää het, vertoo und feschttrampet. S isch scho gäge s Znacht zue ggange, di beide sind immer no draa gsii. Der eint het ineggää, der ander gstampfet, z huurlige, fascht under em Tach.
Er het sich scho immer gärn versteckt. Als chliine Pfüdi het er sich d Händ vor s Gsicht ghaa und zwüsche de Finger usegluegt, öb ne d Mueter ächt scho suechi. Mängisch, wenn si het welle cho guet Nacht sääge, isch er z Fuessete i di verchrüglet Betttecki iigwicklet gsii. Erscht wo si ne a de Füess verwütscht het, isch er wider läbig worde, het ghofft, si tüeig ne no chli chutzele. A de Sunntige, wenn si sind go spaziere, isch er wiit voruusglauffe, het sich tünn gmacht hinder de Böim oder isch es Poort abegchräsmet; einisch händ s ne sogar i menen alte Fuchsbau wider gfunde. So gäärn wien er verschwunden isch – no vil lieber isch er wider vürechoo. «I verschwinde de. Isch guet?», het er ame gseit. De isch er abtüüset – und fascht verplatzt vor Fröid, wo ne d Mueter, oder no lieber de Vatter, im Versteck aaggiiggslet het. Numen ame z Obe, wenn er müed und rumpelsurig gsi isch und wenn weder d Eltere no de Brüeder händ mögen eine go sueche, wo irgendnöimehären abgruuschschet isch, het er i der Töibi inne gseit: «Jetz verschwind i. Und chumen äxtra nümme vüre. Das chan i nämlich. De händ er de Dräck!» Er isch i s Zimmer, het d Betttecki über e Chopf zogen und erscht wider gschnuufet, wos s Brüelen us em usetrückt het. D Eltere händ sich aagluegt und zämen es Gläsli gnoo. Si händ sich nie Gedanke gmacht, emel nid wäg em Verschwinde und em Vürchoo – und mit em Bueb sim Brüeder händ si ame no ganz anderi Aaständ ghaa.
Zerscht hets de Brüeder gar nid gmerkt ghaa, dass der ander nümme stampfet under em Schöpflitach. Erscht, wo em Grossvatter sini Pischtole wider tätscht und es Chüngeli im Chratte zablet het, isch er zämegfahre. Hoffetlich het ers nid ghört, het er tänkt und i s Schöpfli inegluegt. Doo het ers gmerkt. Dass de chlii Brüeder verschwunden isch. Er het em grüeft, het gwartet, wider grüeft – und zum Grossvatter überegluegt. Dää het de Chüngel scho abzogen und uusgnoo ghaa, näb em zue het de Hund es Häärz vertrückt.
De Bueb het ghört, wie si dusse hoope. De Brüeder, d Grosselteren und de no s Noochbers. D Chüngelipischtole het nümme gchlöpft. Aber er het genau zellt ghaa. – Immer weidliger sind si umeglauffe, immer lüüter händ s em grüeft. Öpper isch sogar i s Schöpfli ie, isch uf em umetrampet, aber äär het sich nid verrodt. Kei Mucks, kei Wank. Er isch verschwunde gsii. Für immer. De het er de Schnuuf aaghalte. Jetz händ er de Dräck, het er tänkt.

 

 

S gääle Mäppli

I der Schuel händ s öppis duregnoo und nüüt. Alli Arte vo Wörter in eme Satz händ si müesse wüsse, mit de gschiite latiinische Näme. Indefinit heissi unbestimmt, het de Tüütschlehrer gseit. Öppis, ebe; dem säg me Indefinitpronome. Öppis seig nid nüüt, me wüssi aber halt nid gnau, wie vil. Es seigi s Gliiche wie bi nüüt.
S Hanni het grad uufgstreckt. Bi nüüt wüssi mer aber doch genau, wie vil dass es seig. Nämlich nüüt. Nid numen öppe oder ungfähr nüüt, ihns tunkis, nüüt seig nüüt, uf s Loch. De Lehrer het gseit, das seig e gueti Froog, aber es seig i der Grammatik ebe nid alles wie im richtige Läbe. Es mües das eifach lehre. Nüüt seig es Indefinitpronome, au für ihns. – Es heig jo nume tänkt, het s Hanni gseit, und e Momänt lang isch es nümme sicher gsii, öb s ächt s Mäppli wider söll heinää. Nume – wem hätt s es de süsch sölle gää? D Eltere hätte sicher scho Fröid ghaa, aber vil hätte si nid chönne demit aafoo, und d Fründinne sind sowisoo lieber go läädele. S het würklich nume de Tüütschlehrer chönne sii. Dää het zwar kei Ahnig, was e Froog isch und was nid, aber er kennt alli Arte vo Wörter, het s Hanni tänkt. Erklääre chan ers nid, aber wenn mes sowisoo nume mues usswändig lehre, spilt das kei Rugel. Er isch jo süsch scho rächt – und als Klasselehrer nätt. Es mues jetz eifach sii.
Nach der Stund het s no öppis gnuuschet i sim Schüelertheek, bis alli Gspäänli duss gsi sind. De het s s gääle Mäppli gnoo und isch zum Lehrer vüren a s Pult.
«I hätt doo no – i hätt no öppis. Wenn Si das ächt chönnte dureluege. S isch nume, was i ame mache nach der Schuel.»
De Lehrer het no d Huusufgaabe root notiert, uufgluegt und de gseit: «Jo klaar. Das mach i gäärn. Schöön, dass d eso guet mitmachsch i der Stund.»
«Tanke. – S isch nid vil. Und i weis halt nid –.»
S hätt no welle wiiterrede, aber de Lehrer het scho wider gschriben i sis groosse Heft.
Wo s Hanni im Gang uss gstanden isch, het em s Häärz im Hals inn tötterlet. E heisse, roote Chopf hets überchoo. Jetz han ems ggää, het s tänkt. Jetz het ers.
I de nööchschte Stunde het s Hanni Müei ghaa mit der Konzentration. Immer het s tänkt, öb ächt de Lehrer öppis sägi wäg em Mäppli. Es Indefinitpronome. Es söll doch no schnäll vürechoo nach der Stund. Öppis. Aber de Lehrer het nüüt gseit. Nie het er öppis gseit.
Mängisch het s Hanni tänkt, es sig vilicht jo besser soo. Vilicht seigs gar nüüt wärt, das Züüg. Und mängisch isch s verruckt gsii uf e Lehrer. – Eifach nüüt dergliche tue. Nüüt isch e keis unbestimmts Pronome, sicher nid. Nüüt isch Null und Näbel. Hesch mis Mäppli nid verdient. Jedi Siite han i no äxtra underschribe, mit eme lange Chribel undedure. Chasch mer i d Schue bloose, i mache trotzdem wiiter; s isch mer gliich, öb d öppis seisch.
De Lehrer het gschwige. Au im zwöiten und im dritte Johr.
Ab und zue het s Hanni no a s gääle Mäppli tänkt, isch truurig gsii oder verruckt uf e Lehrer. De het s es vergässe. S het vil müesse lehre, nid numen im Tüütsch. S isch em nümmen alls so ring ggange wie i der Primarschuel. Dernäbe het s no Cello gspilt und a de freien Ööbe lengscht es anders Mäppli gfüllt.
I der letschte Stund a der Schuel händ si d Zügnis überchoo. Eis nach em andere händ si vüre müesse. S Hanni mit em W isch als Letschti a der Reihe gsii.
«Gratuliere, Hanni», het de Lehrer gseit. «Hesch bestande. Schaad, gohsch mer zu der Schuel uus. Aber si wäärde Fröid haa a der im Gymnasium.»
S Hanni het glächlet und sich chli scheniert. Aber zinnerscht isch s fascht platzt vor Fröid. Es het em Lehrer d Hand ggää und sich uf den Absätz trääit.
«Dass is nid vergisse, Hanni –! S isch nüüt – i ha der doo no öppis», het em de Lehrer hindenoche grüeft und mit em gääle Mäppli gwädlet. «Doo sind de no d Gedicht.»
De het er uf d Zügnisbiigi gluegt und gseit: «Hanspeter, du bisch draa.»



Atom

De Vatter het gseit, de Bärtu heig gseit, wo de Film fertig gsi seig und de Ziviilschutzscheff vo dem Atomstaub heig aafoo referiere, sig er uufgstande, de Bärtu, und heig em vor allnen andere d Chuttle putzt. S Chalb chönn er au mit sich sälber mache, heig er zum Ziviilschutzscheff gseit. Es chääm em sicher nid i Sinn, wägen e chli Atom i dä gspässig Bunker abezzügle und d Chüe veruss eleigge z loo. Öb de wäg de Chineesen oder wäg de Russe, das seig em grad no einisch gliich. Und überhaupt: Im Ziviilschutz e so ne Film go zeige, das seigi s Hinderletscht. Supponierter Ernstfall: Atomare Wolke treibt von Osten auf die Schweiz zu. Chääm em grad no gschliffe, soo eine. Es sig jo scho immer s Bättle versuumet gsii i dem Verein, wäge dene paar Fränkli – zvil Stutz seigs sicher nid, das Schmäärzensgäld; zvil Schutz aber schoo – Zuviilschutz statt ziviil, und zwenig Liecht im Tschäber. So ne Film im Bunker unde, das heig em jetz no gfählt. Vor der Wolke no schnäll di letschte Tomaaten us em Gaarte go hole, Sandseck vor d Fäischter biige, d Chindli und d Teddybäärli husch i Schutzruum tue und nachäär pfuuse wien es Murmeli. Denn de Bescht: striktes Ausgehverbot. Seig men emol iibbunkeret, dörf me nümmen use, natürlich nid. Keine. Numen eine. De Pöschtler. He klar, eine mües dänk no go Poscht verträge. «Das wäärs jo no», heig de Bärtu gseit, «das wäärs jo no, doo chunnt e so ne Chiina-Wolke – und de Pöschtler loot me nümm zum Bunker uus.» Aber henusode, Hauptsach, s Tagblatt liggi uf em Bunkertisch. Und wenn d Wolke dure seig, wüschschi me de Platz vor em Tenn mit em Bääse. Ärnschtfall überstande. Fertig Schluss Atom. – Öbs ene no gieng!? Für settigs mües me Stüüre zahle. Vierzg Minute Nobis. – Und de no go aafoo referiere. Wie wenns nach son eme Film no öppis z sääge gääb. Öb er ärnschthaft glaubi, d Puure chöne furt i Bunker, und d Chüe deheim verdiene sälber Gäld? Siini tüege sich emel no ni sälber mäle. Und wenn sis no wüürde lehre, us luuter Angscht vor de Russe – wenn er meini, äär löi d Chüe elei und gieng i s Loch, de heig er sich gschnitte, aber zünftig. Kei Russ brääch ne furt vom Hoof, und kei Chinees. Scho gar kei so Atom, pfertoori! Was er de eigentlich meini – die Chüe – wo si de ächt sige, wenn äär zum Loch uuschääm? «Wo sind si de ächt, he, wenn s das Atom vo der Weid gfrässe händ? Urangras! Silicium-Chlee! Meinsch, wenn mer i s Loch müend, chääme d Chüe mit eme Schnüderi dervoo?», heig de Bärtu zum Ziviilschutzscheff gseit und derbii es Niiffi gmacht, dass keine meh gwüsst heig, wohäre luege. Nei, für settig Gspäss heig äär kei Ziit, und sowisoo, er mües jetz hei go Fuetter inegää, heig de Bärtu zum Ziviilschutzscheff gseit. Het de Vatter gseit.

Lesungen

27. August 2020
Gottlieben, Literaturhaus Thurgau, Bodmannhaus, 20h.

9. September 2020
Hedingen ZH, Gemeindebibliothek, 20h.

12. September 2020
Wettingen, Hof im Kloster, 18.30h und 20h.
Andreas Neeser und das Stella Maris Orchestra in der Serenade «S wird nümme, wies nie gsi isch».
Kammermusik von Bach bis Mieg mit Mundarttexten von Andreas Neeser.

13. September 2020
Zofingen, OXIL, 17h.
Zusammen mit Christian Haller, im Rahmen des Mundartprojekts «Hunziker2020».

22. September 2020
Luzern, Loge, 20h.
Mit Lisa Elsässer und Gisela Widmer.

26. September 2020
Bern, Schlachthaus Theater, ab 14h.
Soldarität mit Belarus

1.-4. Oktober 2020
Arosa, Mundartfestival

13. Oktober 2020
Suhr, Gemeindebibliothek, 19.30h.

21. Oktober 2020
Zürich, Karl der Grosse, 21h.
Das Wortlaut-Literaturfestival bei «Zürich liest».
Moderation: Gallus Frei-Tomic

22. Oktober 2020
Zürich, Quartierkultur Kreis 6, 20h.
Im Rahmen von «Zürich liest».

25. Oktober 2020
Wettingen, Aula Kantonsschule, 10.30h
Zusammen mit Claudia Storz, im Rahmen des Mundartprojekts «Hunziker2020».

2. November 2020
Suhr, Leben Suhr, Gemeinschaftsraum Zopfmatte, 19h.
Abgesagt wegen Corona-Pandemie

8. November 2020
Birmenstorf, Gemeindehaus, 16h.
Abgesagt wegen Corona-Pandemie

9. November 2020
Schöftland, Schloss, 20h.
Abgesagt wegen Corona-Pandemie

10. November 2020
Luzern, Schullesung Gymnasium

12. November 2020
Luzern, Lesung im privaten Rahmen, 19h.
Abgesagt wegen Corona-Pandemie 

13. November 2020
Luzern, Schullesung Gymnasium

 

 

5. Mai 2021
Zürich, Literaturfenster im Hottingersaal, 19.30h.

11. Mai 2021
Obersiggenthal, Gemeindesaal, 19.30h.

 
.hausformat | Webdesign, Typo3, 3D Animation, Video, Game, Print